PHU THAI

[Necesitas instalar la fuente TrueType Dok Champa para visualizar correctamente los caracteres laosianos de este documento]

 

FICHA TÉCNICA

Nombre original

ผู้ไท / ຜູ້ໄທ [pʰuː tʰaj]

Nombre español

phu thai [pu tai]

Nombre inglés

Phu Thai [pu taɪ]

Filiación lingüística

familia tai-kadai > rama kam-tai > grupo be-tai > subgrupo tai > división suroccidental

Hablado en

Tailandia#, Laos#

Número de hablantes

870.000 (2010)

Dialectos principales

Sistema de escritura

alfasilabario tai (abugida) / alfasilabario laosiano (abugida)

Documentado desde

Tipología sintáctica

S-V-O

° idioma nacional ¹ idioma oficial + dialecto # idioma minoritario † idioma extinto

 

Descripción

El phu thai pertenece al grupo be-tai, subgrupo tai, de la rama kam-tai de lenguas tai-kadai. Representa el idioma materno de un grupo étnico que habita en el noreste de Tailandia (en las provincias de Mukdahan, Nakhon Phanom, Sakon Nakhon, Kalasin y Ubon Ratchathani, situadas en la inmensa región histórica de Isan), así como en el territorio fronterizo de Laos central y meridional (provincias de Khammouane, Savannakhet, Salavan y Champasak). En Tailandia, y al igual que la vecina variedad nyaw, el phu thai se está asimilando lingüísticamente al dialecto laosiano hablado en Isan y conocido como “tai nororiental”.

 

Los phu tai emigraron a mediados del siglo XIX desde su originario asentamiento en las provincias laosianas de Savannakhet y Khammouane hacia el este de la región tailandesa de Isan. Sin embargo, su gran afinidad lingüística con el tai dam (variedad hablada en el noroeste de Vietnam) parece indicar que los antepasados de los phu tai emigraron en dirección suroeste desde el asentamiento originario del proto-tai en la región fronteriza entre el sureste de China y el noroeste de Vietnam.

 

El phu thai carece de tradición literaria y no se representa habitualmente por escrito, aunque cuando lo hace emplea el alfasilabario tai (en Tailandia) o el alfasilabario laosiano (en Laos). Al igual que el tai dam, carece de sílabas con vocal larga cerrada por la consonante oclusiva [k] (compárese el tailandés ลูก <lūk> ‘niño’ con el phu thai ลุ <lu>), aunque a diferencia de la anterior variedad tai no posee diptongos (compárese el tai dam ເມັຽ <mia> ‘esposa’ con su correlato en phu thai เม <mē>).

 

Los pronombres numerales del 1 al 10 son: หนึ่ง <nyng>, สอง <song>, สาม <sām>, สี่ <sī>, ห้า <hā>, หก <hok>, เจ็ด <cet>, แปด <pæt>, เก้า <kao>, สิบ <sip>.

 

Texto ilustrativo

นางเอ้ยกั๋บนางม้อมสองสาวเอ้ยน้องได้นา ซื้อนาปุ่งจอมโป๊ะ ฮอดยามเอ็ดนาสองเอ้ยน้องกะซ้อยเด๋วเอ็ดนานางเอ้ยกะถือว้าผู้เจ้าเป๋นเอ้ย กะหาทางเอ๋าเปบน้องสาวหลังเล้ย นางม้อมเป๋นผู้น้องกะหูจักว้าเอ้ยเป๋นนิสัยแนวเล้อ แต่กะมี้ได้เว้ากะเอ้ยจักเท้อ เอาแต่ความจบความดีสู้เอาตามพ้อแม้เพิ่นเบ๊าะสอนไว้ หลังจ๊ะเอ็ดนาแล้วแล่ว นางเอ้ยกะเลยโซนางม้อมไป๋ห๋าเห็ดยู่แคมภูเขาหินเหล็กไฟ พาเด๋วหาเก็บเห็ดมาไก๋เติ้บแล้ว พอดีเห๋นกกมะโม้งป่ากกนึ้ง กำลังสุกเต๋มต้นพอดี แซบเป๋นต๋ากิ๋นเท้า สองเอ้ยน้องกะเลยพาเด๋วเก็บเอาแหละซิมเบิ่งรดซาดกะหอมหวานเป๋นตาเก็บเม่อไว้กิ๋นตาเฮิน กะพาเด๋วนั้งเฝ้าท่าเก็บโน่ยมันลน แต่กะนั้งท่ายู่ตั้งเหิ๋งมะโม้งกะมี้ลนจักมะจักโน่ย เบิ่งกกมะโม้งกกกะโหลกะละ ขันคึดเยอะฮึ้นกะคือละฮึ้นมี้ได้ นางเอ้ยกะเว้าดิ้นเว้าโห๋ว้า เพอน้อหละมาฮึ้นกกมะโม้งเฮ้อน้อ ขันได้ผู้มาฮึ้นเฮ้อหละยอมเป๋นเมผู้นั้นหละ นางม้อมผู้น้องสาวได้หงิ๋นเอ้ยเว้าแนวนั้นกะเว้าว่า เอ้ย เอ่ย เยอะเว้าเยอะจ๋าเผลอกะฮำไฮความเว้าแน๊เด้อ จักน่อยได้ผู้ได้หงิ๋นเขาไป๋เว้าพื้นผัดละลักอ๋ายได๋ แต่นางเอ้ยกะมี้ได้เส่อเจ๋อกั๋บคำเว้าน้องสาว กะยังเว้าต่อไป๋อิว้า เว้าเพิ่งได๋เหอเอ๊ย เพอมาฮึ้นมะโม้งเฮ้อแหละเอ๋าเอ็ดโผ๋เพิ้งนิหล่ะ ฮิ ฮิ

เลิ้งวาสนาเมงู

La suerte de la “mujer serpiente” (relato popular phu thai)



© www.linguasport.com

Página creada, diseñada y editada por Santiago Velasco